eyjan.is

Víðáttuvitleysa að bankaútrásin sé blekking

Hafliði Helgason, fyrrverandi ritstjóri Markaðarins, viðskiptablaðs Fréttablaðsins, segir að sú niðurstaða í umfjöllun Andrésar Magnússonar læknis um vaxatamál á Íslandi, að bankaútrásin sé blekking og raunhagnaður bankanna tekinn úr vasa húsnæðiskaupenda, sé svo víðáttuvitlaus að það sé hneisa að fjölmiðlamenn skuli ekki kanna grunn hennar áður en þeir hleypa henni í loftið.

Fjallað hefur verið um grein Andrésar í fréttum og bloggi hér á Eyjunni og í Silfri Egils á sunnudaginn.

Hafliði segir í athugasemd við bloggfærslu á Eyjunni um greinina, að umræðan sem sprottin er nú af grein Andrésar um vexti á Íslandi sé ágætt dæmi um hvernig útrás fyrir mótmæli á Íslandi finni sér gjarnan farveg „í einhvers konar spastísku og yfirborðskenndu hvunndags ergelsi.“

„Hér stígur fram á sviðið maður sem blöskrar ástandið í vaxtamálum þjóðainnar. Lái honum hver sem vill fyrir það. Hitt er svo öllu verra að hann stendur ekki nægjanlega traustum grunni í þeim fræðum sem hann ræðst til atlögu við. Út frá hans eigin fræðum hefði bjöllum átt að klingja þegar hann með takmarkaða þekkingu virðist vera að uppgötva stórasannleik um eitthvað sem hefur verið rannsakað af viðskipta- og hagfræðingum innan og utan lands. Það er eitt af einkennum ranghugmynda að maður er nánast einn um þær eða þær stangast á við viðteknar hugmyndir. Það getur reyndar átt við um snilldarhugmyndir, en til að gera greinarmun á er ástæða að fara varlega.

Niðurstaðan er að bankaútrásin sé blekking og raunhagnaður bankanna tekinn úr vasa húsnæðiskaupenda. Þessi niðurstaða er svo víðáttuvitlaus að það er hneisa að fjölmiðlamenn skuli ekki kanna grunn hennar áður en þeir hleypa henni í loftið. Nú má vel vera að vaxandi ójafnvægi milli erlendra skulda og eigna sé áhyggjuefni og rétt er að ekki kemur fram eignaaukning í sama mæli og vöxtur skuldanna erlendis. Hluti þeirrar skýringar er að í tölum Seðlabankans eru skuldirnar færðar á raunvirði og eignirnar á kaupvirði. Skuldir hækka því en eignirnar ekki. Raunvirðið er því annað, enda þótt dregið hafi saman í lækkandi mörkuðum að undanförnu.

Af þessari vanþekkingu draga svo menn eins og Egill Helgason, þá Þórðarglöðu ályktun að bankaútrásin hafi verið bóla. Önnur ástæða mikils munar eignar og skulda er stærð bankakerfis í hlutfalli við heildarhagkerfið. Vandinn myndi leysast ef höfuðstöðvar bankanna færu til London og þeir greiddu skatta og skyldur þar. Það væri eins og að taka af sér fótinn til að losna við tásvepp.

Hitt er að þensla á Íslandi og lítið aðhald í ríkisfjármálum og kjarasamningum hefur valdið verðbólgu umfram það sem gerist í nágrannalöndunum. Sá sem lánar peninga hefur tvö tæki til að verja peninga og láta þá vaxa. Vexti og verðtryggingu. Verðtryggingin er afleiðing af stjórnleysi peningamála. Þeir sem eiga fé treysta ekki óverðtryggðu krónunni. Fyrir vikið eru að minnsta kosti þrír gjaldmiðlar fyrirferðarmiklir í samfélagniu. Óverðtryggð króna, verðtryggð og svo myntkarfa erlendra mynta með evruna stærsta.

Það er svo ekki að undra að með 13,75% stýrivöxtum og 7% verðbólgu klóri fórnarlömbin sér í hausnum og leyti líklegra og ólíklegra skýringa á ástandinu. Vandinn er sá að sumt er rétt hjá lækninum, en annað út úr kortinu. Það versta er að hann í geðshræringu sinni hengir bakara fyrir smið,“ segir Hafliði

„Ég er reyndar hættur að fjalla um viðskipti og efnahagsmál í fjölmiðlum, en mér rennur blóðið til skyldunnar þegar fyrrum kollegar gleypa fullmikið hrátt að mínu mati,“ segir hann. „Ég hvet ykkur ágætu fyrrum kollegar að bera svona fullyrðingar undir sérfræðinga áður en mönnum er gerður sá óleikur að lyfta þeim til skýja í umræðunni. Það er margt gott fólk í háskólum landsins og fræðasetrum sem er að minni reynslu ávallt tilbúið að útskýra hugmyndir sem skjóta upp kollinum. Kosturinn við þetta fólk er að vegalengdin í það er vegalengdin frá munni til síma. Slíkur dugnaður hefði komið í það minnsta í veg fyrir að spyrill lækninsins hefði brosað og nikkað, að útliti frátöldu, eins og fávís fegurðardrottining.“