eyjan.is

Leiklistargagnrýni Eyjunnar: Völva rímar við tölva

Þórarinn Eldjárn hefur svipt Völuspá yfir í nútímann. Sjónræn er hún sem áður og leikrænni. Sleppt hefur hann dvergatali og lætur völvu ætíð tala í fyrstu persónu eintölu. Brot og brot standa eftir úr forna kvæðinu,voru þau  skáldinu of kær? Sumt kemur á óvart, særir mann jafnvel þegar það hljómar fyrst: „Viljið þið meira – eða hvað?“ Í stað: „Vituð ér enn – eða hvað?“ En annað verður núna fyrst fyllilega skiljanlegt.

Það er frækin hugmynd að leggja Völuspá til grundvallar í þessari gagnvirku sýningu þar sem ein kona í kjól virðist ekki aðeins flytja texta heldur kalla fram hljóð, tónlist, myndir og lætur gólfið nötra undir fótum okkar. Það er ekki út af engu sem tölva rímar við völva.

Upphaflega var ekkert til
 
svo kemur suð. Þögn. Úr svarta myrkri hljóma fyrstu orð völvunnar, Pálínu Jónsdóttur, svo verður ljós, svo fellur skuggi bakvið plexiglerin níu, sem mynda síðar bakvegg og fleti fyrir myndir, svo stígur hún fram í sínum hvíta kjól. Kjóllinn, listaverk þeirra Guðrúnar Rögnu Sigurjónsdóttur og Filippiu I. Elísdóttur, er heklaður, prónaður, hnýttur, stunginn og lykst um konuna frá toppi til táar og minnir á jörð, þúfur og þang. Hreyfingar hennar eru mjúkar: Hún leggur hönd á hjartastað það koma bjölluhljómar, -ráða fingurgómar og lófi lengd hljómanna? Hendur á mjöðmum virðast framkalla drunur. Hún sveiflar höndum yfir höfði og það verður veðurofsi. Andi hún í lófa kemur stundum bergmál. Bendi hún – hvað gerist þá? Allar hreyfingar eru svo velunnar, að ég geri mér ekki grein fyrir hvernig eða hvort þær stjórni einnig breytingu og þróun í oftast óræðu naumu myndverki (Xavier Boyaud) sem myndar fallega heild með og á móti henni, eru þetta loftmyndir af landi? Myndaði völvan mynstrið í gólfið rauða í ragnarökum, framkallaði hún reykinn eftir ragnarök þar sem hún óð í skýjum? Eða teiknaði hún rauða strikið á landið – það var úlfsmynd, hellarista, segir vinkona mín, myndlistarmaðurinn, sem var með mér og yfir sig hrifin. Og völvan snerti úlfinn og leikmyndin varð rauð, það sá ég.

Galdrað

Þessi völva ber nefnilega skynjara (sensora) í kjól sínum sem senda boð til tölvu sem gerir henni kleyft að ríkja ein yfir sviðinu, auka á dulúð sína, vald, efla seið.

Þetta er merkileg tilraun hjá þeim Pálínu Jónsdóttur og Walid Breidi, kannski ákveðin tímamót í íslensku leikhúsi og oft ákaflega falleg. Það kann að vera að tæknin hafi kallað á ákveðnar hreyfingar, ákveðið fas sem mér fannst reyndar vera einum of líkt klisju engilsaxneskra ævintýramynda um fagrar seiðkonur. Textaflutningur, framsögnin góða,of einhæf allajafna sem ræðst ef til vill af nauðsynlegri einbeitingu leikkonunnar á tæknina. En það vekur upp áhugaverðar spurningar fyrir leikhúsfólk um samspil líkama leikarans og tækninnar. Enda er ég er ákveðin í að sjá sýninguna aftur, og reyna að ráða í hana frekar.

María Kristjánsdóttir.

Völva eftir Pálínu Jónsdóttur og Walid Breidi. Byggt á Völuspá í endurortri gerð Þórarins Eldjárns.

Leikstjórn: Pálína Jónsdóttir, Walid Breidi Tónlist: Skúli Sverrisson Leikmynd Lýsing Myndvinnsla: Xavier Boyaud Búningahönnun og gerð: Filippía I Elísdóttir, Guðrún Ragna Sigurjónsdóttir Hljóðinnsetning:Walid Breidi Leikari: Pálína Jónsdóttir.

Þjóðleikhúsið í samstarfi við Pálínu á Grund. Frumsýnt í Kassanum, fimmtudaginn 23. október 2009 kl. 20.00.