Ástæða þess að umsókn fyrirtækisins ECA Program, sem hyggst stofna hér viðbúnaðarstöð fyrir herþotur og þyrlur, var hafnað í Kanada var eingöngu pólitísks eðlis samkvæmt heimildum Eyjunar. Sótti fyrirtækið um sams konar aðstöðu á flugvellinum í Goose Bay í Kanada og var umsóknin litin nokkuð jákvæðum augum af heimamönnum þar. Voru það þarlend stjórnvöld sem höfnuðu erindinu.
Margt er á huldu um þetta fyrirtæki sem samkvæmt ummælum Björgvins G. Sigurðssonar hefur þegar fengið grænt ljós á áform sín frá íslenskum stjórnvöldum. Ítrekaðar tilraunir Eyjunar að ná í forsvarsmenn þess, símleiðis eða skriflega, hafa engan árangur borið.
Eyjan hefur þó fengið þær upplýsingar frá heimildarmanni í Goose Bay að erindi ECA hafi fengið nokkurn meðbyr á svæðinu en verið á endanum hafnað af stjórnvöldum. Ástæðan óljós en tengist því sennilega að fyrir er í landinu keimlíkt fyrirbæri sem þó er rekið innan kanadíska hersins. Þetta hefur þó ekki fengist staðfest frá þarlendum stjórnvöldum.
Allt óljóst með fjármögnun
Uppsetning slíkrar viðbúnaðarstöðvar sem áætluð er hérlendis kostar töluverða fjármuni sem ECA býr ekki yfir að svo stöddu samkvæmt upplýsingum Eyjunar. Til stóð af hálfu fyrirtækisins að fara í sérstakt hlutafjárútboð en upplýsingar um hvort slíkt hefur þegar farið fram eða ekki liggja ekki fyrir og nákvæm svör fást engin frá fyrirtækinu sjálfu. Kemur þó skýrt fram í fréttatilkynningu vegna málsins í október í fyrra að fjármögnun væri alfarið tryggð.
Hjá samgönguráðuneytinu þar sem verið er að yfirfara umsókn ECA vita menn heldur ekkert um hugsanlega fjármögnun og eru engu nær um með hvaða hætti ECA hyggst afla fjárins sem til þarf.
Ingvar Sverrisson, aðstoðarmaður samgönguráðherra, segir það næsta skref í ferlinu en mikla undirbúningsvinnu þurfi til áður en henni sé ekki lokið. „Auðvitað erum við forvitnir um fjármögnun verkefnisins en þetta verður að taka í réttri röð. Nú er erindi þeirra varðandi leyfi á flugvélarnar í skoðun hjá Flugmálastjórn og þeir hafa einnig rætt við hina og þessa aðila varðandi kaup á byggingum og frekari uppbyggingu sem þeir þurfa.“
Engin leyfi fengið enn
Engin leyfi hafa enn verið gefin út af hálfu Flugmálastjórnar en þar þarf að útbúa nýtt regluverk frá grunni vegna þessarar starfsemi. Þar sem starfsemin er í raun einstök á heimsvísu eru engar alþjóðlegar né innlendar reglur sem ná yfir slíkt og þarf að vinna það frá grunni. Greiðir ECA sérstaklega fyrir það starf og er í skilum. Að því loknu þarf fyrirtækið formlega að sækja um flugrekstrarleyfi og skráningarleyfi fyrir þær vélar sem hér eiga að starfa.
Er því langur vegur enn áður en einhver starfsemi tengd fyrirtækinu hefjist formlega jafnvel að því gefnu að fjármögnun sé tryggð sem óljóst er á þessu stigi.
Rússneskar vélar með rússneskum flugmönnum
Vélar þær sem ECA hyggst kaupa til verkefnisins hér á landi eru rússneskar orrustuþotur af gerðinni Sukhoi SU 27 (sjá mynd). Eru þær ekki þær allra nýjustu en þykja góðar til brúksins og að mörgu leyti sambærilegar F15 orrustuþotum Bandaríkjanna. Rússneskir flugmenn munu fljúga vélunum að stærstum hluta. Að auki verða hér þyrlur til staðar.
Allar vélarnar verða vopnlausar og eru aðeins gert ráð fyrir viðhaldi hér á landi. Þó þykir ljóst að verði óskað eftir þeirra þjónustu hér á landi við æfingar verði orðið við því. Þykir næsta víst að herir NATO sem reglulega æfa hér við land óski aðstoðar ECA við slíkar æfingar í framtíðinni
Einstakt verkefni sem litið er jákvæðum augum
Óskar Þórmundsson, fyrrum yfirlögregluþjónn á Keflavíkurflugvelli og fyrrum starfsmaður NATO, var sá sem upphaflega var fenginn til að aðstoða ECA hér á landi. Segir hann það hreina tilviljun en hann hafi sýnt þeim það sem máli skipti í Keflavík og kynnt fyrir þeim þá starfsemi og þjónustu sem fáanleg væri á Íslandi.
„Ég þykist vita að þeir hafi litið hýru auga til Íslands vegna þess að hér var allt sem þeir þurfti á einum og sama staðnum. Flugvallarsvæðið og aðstaðan skipti miklu máli enda óvíða sem stórir flugvellir með alla kjarnaþjónustu liggja tómir og yfirgefnir að mestu. Þá skiptir lega landsins miklu máli fyrir þá svona miðja vegu og stutt út á fyrirtaks æfingasvæði undan landinu. Þá var allt annað hér til staðar sem skiptir máli; fjarskipta- og ratstjárstöð, fullkominn alþjóðaflugvöllur, nægt húsnæði og allt til alls í raun.“
Óskar segir afar hlynntur slíkri starfsemi sem fyrirhuguð er af hálfu ECA og í sama streng tekur Kjartan Þór Eiríksson, forstjóri Þróunarfélags Keflavíkurflugvallar. ECA menn funduðu með honum vegna hugmynda sinna en þá heyrði stóra flugskýlið á vellinum undir Þróunarfélagið. Síðar breyttist það og segir Kjartan lítið hafa heyrt síðan.
„Mér leist vel á það sem þeir lögðu fram og það var ýmislegt til umræðu annað en húsnæði. Við erum náttúrulega með flugkennsku hér á Ásbrú og einhvers konar samstarf þar var ekki útilokað. Eitt og annað var rætt en fyrst og fremst vildu þeir vita um stóra flugskýlið og hugsanleg önnur húsnæði á svæðinu.
Nýbyggingar?
Í tilkynningu fyrirtækisins í október er talað um endurbyggingu og jafnvel einhverjar nýbyggingar vegna starfseminnar. Samkvæmt upplýsingum úr utanríkisráðuneytinu hefur engin formleg beiðni borist þangað um lóða eða byggingaleyfi frá ECA enn sem komið er.
