eyjan.is

Spennandi, sönn og falleg saga um sálartetur: Jójó Steinunnar Sigurðardóttur

„Minningar streyma fram, duldar, bældar, týndar eða gleymdar. Aldrei samt falskar,“ segir Sólveig Arnarsdóttir um Jójó Steinunnar Sigurðardóttur.

Nýjasta skáldsaga Steinunnar Sigurðardóttur, Jójó, er margslungin og sönn saga um sálartetur og siðferði sem snerti við Sólveigu Arnarsdóttur, eins og eftirfarandi ritdómur ber með sér:

———-

Jójó gerist í Berlín. Um vor. Það eitt og sér gæti nú næstum dugað til að mér líki bókin. Hver sá sem hefur upplifað gráma og nöturleika Berlínarvetrarins veit hversu undursamlegt það er þegar vorið brestur á. Um þetta erum við Martin Montag, aðalpersóna bókarinnar, sammála.

Þegar bókin hefst er þessi metnaðarfulli ungi læknir að haska af síðustu sjúklingunum til að komast heim að drekka rósavín með sinni Petru. Yljar sér við hugsunina og getur varla beðið eftir að gamalmennið sem situr fyrir framan hann drífi sig út. Er óþolinmóður og finnst sá gamli kvartsár og einhvern veginn ósympatískur. Það kemur honum sjálfum á óvart hvað hann lætur þann gamla fara í taugarnar á sér.

Því Martin Montag er góður læknir. Mjög góður. Yfirleitt tekur hann sér góðan tíma með sjúklingum sínum, hlustar vandlega og reynir hvað hann getur að finna réttu meðferðina, akkúrat þá sem hæfir hverjum og einum.

Martin Montag er enda afar nákvæmur maður.

Næstum svo nákvæmur að ég lét það fara dálítið í taugarnar á mér framan af bók. Fannst hann einsog klisja um klisjuþjóðverjann. Vaknandi 5 á morgnana til að fara út að hlaupa, (þó ekki ef kuldinn er meiri en mínus 10 eða hærri en 27 gráður, vill ekki sýnast fanatískur, einsog það sé ekki nógu fanatískt að vakna á hverjum morgni klukkan fimm og fara út að hlaupa), borðar múslí, stundvís, fálátur, þolir ekki börn og ekki löðrandi í húmor. Sumsé Þjóðverji einsog við ímyndum okkur þá stundum.

En Martin Montag er ekki klisja og Steinunn Sigurðardóttir ekki klisjuhöfundur.

Sem ég hefði nú átt að vita.

Allt á sér sínar skýringar.

Hin aðalpersóna bókarinnar heitir líka Martin. Martin Martinetti.

Sá er franskur róni og einhvernveginn svo sjarmerandi og dásamlegur að maður verður strax soldið skotinn í honum.

Þessir tveir afar ólíku menn verða vinir. Hjartans vinir.

Mon ami kalla þeir hvor annan þegar þannig liggur á þeim.

Enda leitar hugur Martins Montag strax til hins franska Martins þegar gamli kallinn loksins kemur sér út af stofunni og heimurinn tekur að hrynja.

Heimurinn hrynur og allt það sem Martin hafði byggt upp af natni og kostgæfni hrynur með. Við fylgjum honum um minningarbrotin sem smám saman raðast saman. Eitt púsl hér, annað þar. Alltaf eitthvað sem kemur á óvart.

Minningar streyma fram, duldar, bældar, týndar eða gleymdar. Aldrei samt falskar.
Á endanum stendur eftir mynd, nokkuð skýr og heilleg. Samt ekki um of enda er lífið aldrei alveg skýrt.

Þetta ferðalag er sársaukafullt og erfitt. En nauðsynlegt.

Sem betur fer á Martin Montag góða að. Petru, Martin vin sinn og konu hans Jadwigu hina pólsku, Frau Sommer, Herr Luft, að ógleymdri afgreiðslukonunni í bókabúðinni sem rétt bregður fyrir sem aukapersónu en svo lifandi og skýr að um hana langar mig að lesa heila bók.

Kvenpersónur þessarar bókar eru kannski ekki í aðalhlutverkum en allar sterkar, fagrar og töfrandi. Allt að því göldróttar. Búa yfir visku og skilningi sem fæstum er gefin.

Enda þurfa þeir vinirnir svo sannarlega á svona stólpakvendum að halda.

Ég var hrifin af  þessari bók. Hún snerti við mér. Fannst hún spennandi, heiðarleg, falleg og sorgleg. Einhvernveginn beinskeyttari en margar fyrri bóka Steinunnar.

Nú ímynda ég mér að það hafi kannski eitthvað með búferlaflutninga frá París til Berlínar að gera.

París er óumdeilt fegurri, ljóðrænni og huggulegri borg en hin. En Berlín er pönk, energí og endalaus saga. Og mér finnst það endurspeglast í Jójó.

Það er ekki einfalt að fjalla um jafn viðkvæm og erfið mál og hér er skifað um. Það er alltaf hætta á að verða of tilfinningasamur, eða írónían taki völdin í einhverslags flótta, eða kuldinn og fjarlægðin verði of mikill til að snerta við nokkrum.

En öllu þessu tekst Steinunni að sneiða hjá. Þetta er margslungin og sönn saga um sálartetur, siðferði og miklvægustu ákvörðunina af öllu: Að lifa.

Sólveig Arnarsdóttir