„Greinargerð um afföll íbúðalána við stofnun nýju bankanna og kostnað við niðurfærslu lána“ sem Hagfræðistofnun Háskóla Íslands gerði að ósk Forsætisráðuneytisins og birt var í gær er mesta hrákasmíð sem ég hef séð útgefna með stimpli háskóla, sem þykist vilja láta taka sig alvarlega,.“ segir Ólafur Arnarson hagfræðingur í nýjum pistli á Pressunni. Hann segir ekki nóg með að greinargerðin sé illa unnin og fram sett heldur byggi hún á forsendum, sem höfundar hennar virðast ýmist hafa gripið úr lausu lofti eða þegið úr hendi samráðshóps fjármálafyrirtækja, sem nefnir sig Samtök fjármálafyrirtækja (SFF).
Hagfræðistofnunin lýsti því yfir í gær eftir úttekt að ekki væri neitt svigrúm hjá bönkum til frekari skuldaniðurfellinga hjá heimilum landsins. Þvert á móti hefðu bankarnir þegar fellt niður meiri skuldir tilefni var til. Hefðu þeir haft svigrúm til að lækka skuldir um 95 milljarða við yfirfærslu lána úr gömlu bönkunum en hingað til hefðu skuldaniðurfellingar samtals numið um 140 milljörðum.
Þetta er Ólafur hreint ekki sáttur við:
Greinargerð Hagfræðistofnunar ber þess raunar öll merki að hafa verið skrifuð undir handleiðslu SFF, sem reka harða hagsmunapólitík hér á landi fyrir fjármálastofnanir og kröfuhafa gegn neytendum.
Hagfræðistofnun verður tíðrætt um „svigrúm“ bankanna til lækkunar á íbúðalánum, sem stofnunin segir fullnýtt og rúmlega það. Þar vísar stofnunin til 144 milljarðanna sem SFF segja að hafi verið afskrifaðir frá hruni. Nánast öll sú upphæð er tilkomin vegna dóms Hæstaréttar um að gengisbundin lán væru ólögleg.
Ég hef í skrifum mínum margsinnis bent á að þrátt fyrir að gengisbundnu lánin hafi verið dæmd ólögleg sjást þess engin merki í reikningum bankanna að þau hafi verið leiðrétt. Engar afskriftafærslur vegna þeirra finnast í reikningum þeirra. Þvert á móti hafa bankarnir stöðugt endurmetið eignasöfn sín til hækkunar frá hruni og lætur nú nærri að þeir hafi skrúfað upp bókfært mat lánasafna sinna um 200 milljarða frá hruni.
Ein ástæða þess er án efa sú að vegna laga nr. 151/2010, sem kváðu á um að ólögleg gengislán skyldu endurreiknuð með íslenskum okurvöxtum allt frá lántökudegi, gátu bankarnir hækkað verðmæti gengislánanna í bókum sínum í stað þess að þurfa að skila því sem þeir höfðu ólöglega tekið. Alþekkt er að afborganir og eftirstöðvar af fjölmörgum þessara lána hækkuðu í stað þess að lækka vegna þessara laga ríkisstjórnarinnar.
Og Ólafur bætir við:
Greinargerð Hagfræðistofnunar er innlegg í kröfuhafasamfélagið, sem íslenska þjóðin þarf að búa við. Ríkisstjórnin og stjórnkerfið allt er í kröfuhafavinnu dagana langa. Sama má segja um Fjármálaeftirlitið og Seðlabankann. Hagfræðistofnun hefur nú sýnt á sín spil.
Þeir sem þekkja þættina, Little Britain, kannast við tóninn hjá ríkisstjórninni og Hagfræðistofnun Háskóla Íslands. Þessir aðilar afgreiða erindi Hagsmunasamtaka heimilanna á sama hátt og hin vansæla Carol Beer afgreiðir sína viðskiptavini, hvort sem þeir leita til hennar í bankanum eða á ferðaskrifstofunni. Það er stimplað eitthvað inn í tölvu og síðan sagt:
Tölvan segir nei. (Computer says no)
Engar frekari útskýringar. Engu frekara tauti komið við. Svo er hóstað í átt að kúnnanum til að hann hypji sig nú örugglega og trufli ekki meir.
