eyjan.is

PFC alvarleg ógn við lýðheilsu landans. Læknir steinhissa á skeytingarleysi yfirvalda

Heimilislæknir krefst þess að fram fari rannsóknir á pfc gildum í blóði íslenskra barna í kjölfar rannsóknar í Færeyjum.

Vilhjálmur Ari Arason, heimilislæknir, gagnrýnir harðlega skeytingarleysi yfirvalda og fjölmiðla vegna fregna þess efnis að beint samband sé milli magns svokallaðra PFC efna í blóði barna og mótefnasvara við bólusetningu vegna barnaveiki og stífkrampa.

Málið er grafalvarlegt að mati Vilhjálms og bein ógn við lýðheilsu Íslendinga en hann hefur fjallað ítarlega um PFC mengun í pistlum sínum á Eyjunni. Ný rannsókn í Færeyjum sýnir afar há gildi flúorköfnunarefna í blóði mæðra og barna þar í landi og að beint samband var við magn þessara efna og mótefna barna gegn algengustu bólusetningum.

Málið sé sannarlega Íslendingum skylt segir Vilhjálmur þar sem neysluvenjur Færeyinga og Íslendinga séu svipaðar.

Fátt hefur komið mér meira á óvart og áhugaleysi fjölmiðla hér á landi af fréttum af tengslum ónæmisskerðingar barna við háum gildum á flúorköfnunarefnum í blóði, svokölluðum PFC (perfluorinated compounds). Hjá allt að 40% verðandi mæðra og nýfæddum börnum í Færeyjum upp úr síðusu aldarmótum eins og ný rannsókn sýnir og kynnt er í vísindatímariti amerísku læknasamtakanna, JAMA í síðust viku. Hvorki stafur né krókur þótt heimspressan hafi logað. Það skyldi þó aldrei eiga sér sínar séríslensku skýringar eins og svo margt annað, þar sem fjármagnið og pólitísk völd ráða mestu og mikið er í húfi?

Ýmislegt er hins vegar mikilvægt að árétta strax betur að mínu mati til að almenningur skilji alvöru málsins í PFC málinu. Ekkert síður stjórnvöld vegna sérstöðu Íslands og nálægðar við Færeyjar, og láti kanna málin hér betur. Ekki síst vegna álveranna sem við ráðum yfir fram yfir Færeyinga og menga margfalt meira en nokkuð annað mannanna verk hér á landi, margfalt meira en allur bílaflotinn, og jafnvel þess sem við ráðum ekki yfir og tengist eldfjöllunum okkar og flúormengun sem getur orðið við eldgos.

Magar spurningar vakna auðvitað um önnur áhrif PFC efna sem hlaðast upp í náttúrunni, ekki síst tengt miklum áliðnaði hér á landi og sjónum í kringum landið. Sem snýr ekki bara að hvölunum okkar sem ekki má veiða í augnablikinu, heldur frekar öllum fiskinum og okkar helstu útflutningsvöru. Færeyingarnir virðast í það minnsta illa settir gagnvart sínum grindhvölum og fyrri rannsóknir sýna svo vel. Að öðru leit og ef til vill flestu leiti virðist sem Íslendingar séu í síst betri málum en frændir okkar Færeyingar, þaðan sem ógnvænlegu fréttirnar berast.

Bæði eru löndin ímynd hreinleikans, óspilltar náttúru hefðu einhverjir viljað segja. Og hvað þá með önnur lönd, þar sem allskonar mengun sem stuðlað getur að auknu PFC magni beint úr iðnaðarvörum og tilbúnum matvælum er miklu meiri og algengari, eða hvað? Lönd sem horfa með forundran á eyjarnar norður í Atlandshafi og reyna bara að ímynda sér ástandið í eigin löndum.

Setja þarf strax rannsóknarnefnd í málið og huga að næstu skrefum, því um alvarlega ógn er að ræða gagnvart lýðheilsu almennings. Mæla þarf PFC gildi í blóði íslenskra barna og fá samanburð við önnur börn á norðurlöndunum. Ekki síst vegna aukinnar hættu á alvarlegum smitsjúkdómum og sjálfsónæmissjúkdómum hverskonar í framtíðinni. Eins hugsanlegum óskildum en öðrum alvarlegum sjúkdómum eins og krabbameinum og blóðsjúkdómum hverskonar eftir sem árin líða. Vegna alvarlegra vísbendinga sem þegar liggja á borðinu á eyju norður í Atlantshafinu, við hlið annarrar þar sem þjóðin sem þar býr og vill líka veiða hval, auk þess að bræða ál og nútímavæðast eins og best hún getur getur.

UPPFÆRSLA:

Tekið skal fram að samkvæmt upplýsingum frá Umhverfisstofnun eru PFC efni frá áliðnaði ekki þau sömu og eru til umræðu í ofangreindri rannsókn en þar er vísað til PFC sem eru langar kolefniskeðjur með flúorsameindum á endunum og sem framleidd eru sérstaklega í efnaiðnaði vegna vatnsfælni og fitufælni-eiginleika sinna. Efni sem allir hafa hvað mestar áhyggjur af og safnast fyrir í náttúrunni, mest efst í fæðikeðjunni.