eyjan.is

ASÍ: Sláandi munur á vaxtakostnaði íslenskra heimila og evrópskra

Íslenskir íbúðaeigendur greiða mun hærri vexti vegna fasteignalána sinna en gerist og gengur í Evrópu samkvæmt úttekt ASÍ

Gríðarlegur munur er á vaxtakostnaði íslenskra heimila og evrópskra samkvæmt úttekt hagdeildar Alþýðusambands Íslands. Frá 1998 til 2010 voru nafnvextir á húsnæðislánum í Evrópu í hæsta lagi fimm prósent meðan hérlendis voru þeir tæp tólf prósent að meðaltali.

Hagdeild ASÍ hefur skoðað og borið saman vaxtakostnað heimila á Íslandi annars vegar og í Evrópu hins vegar og miðað við tölur European Mortage Foundation. Niðurstaðan er sláandi að sögn Ólafs Darra Andrasonar, deildarstjóra hagdeildarinnar.

Á árunum 1998–2010 voru nafnvextir af nýjum húsnæðislánum í Evrópu á bilinu 4-5%. Nafnvextir hér á landi (m.v. að raunvextir Íbúðalánasjóðs vegi 75% og raunvextir banka vegi 25% að viðbættri verðbólgu sl. 12 mánaða) hafa á sama tíma verði 11,7% að meðaltali. Munurinn er 7,2% stig að meðaltali og þegar gengið hefur fallið (2001, 2006 og 2008) rýkur þessi munur upp í 10-20% stig.

En hvað kostar þessi mikli vaxtamunur heimilin í landinu? Skoðum dæmi af hjónum með meðaltekjur skv. upplýsingum Kjararannsóknarnefndar og Hagstofu Íslands. Annað hjónanna er í fullu starfi en hitt í 60% starfi þegar þau kaupa þriggja herbergja íbúð á höfuðborgarsvæðinu í árslok 1997. Tekjur þessara hjóna fyrir skatta voru kr. 257.400 árið 1998 og kr. 578.000 árið 2010. Til einföldunar er gert ráð fyrir að skattbyrðin sé 30% allt tímabilið til að útiloka áhrif skattkerfisbreytinga á útreikninganna. Kaupverðið var 9,7 mill.kr. og það fjármagnað með 65% láni frá Húsnæðisstofnun og 20% láni frá banka, samtals 8,2 mill.kr. og 15% af eigin sparnaði. Lánin eru verðtryggð til 20 ára og til einföldunar eru vextir annars vegar raunvextir af nýjum lánum Íbúðalánasjóðs og meðalvextir banka og sparisjóða. Af þessum lánum er reiknuð árleg greiðslubyrði í desember, þar sem tekið er tillit til verðbólgu sl. 12 mánaða. Jafnframt er þeim verðbótum, sem leggjast á höfuðstólinn á hverju ári, bætt við hefðbundna greiðslubyrði til að auðvelda samanburð við önnur lönd. Til samanburðar er sama lán reiknað miðað við meðalvexti á Evrusvæðinu.

Himinn og haf skilur að íslensku og evrópsku hjónin; þau evrópsku greiða á bilinu 5-800 þús.kr. á ári en þau íslensku borga 1-2 milljónir króna á ári. Ef þessi munur er reiknaður sem hlutfall af tekjum þeirra eftir skatta þurfa íslensku hjónin að eyða 18% meira af ráðstöfunartekjum sínum í greiðslur af húsnæðislánum en þau evrópsku.